Zarys monografii rodu Russockich herbu Zadora, Warszawa 2005, Oficyna Wydawnicza „Adiutor”, stron 223, 41 fotografii
i ilustracji, 10 map, XIII tablic genealogicznych (Rodowód. Herb. Tytuł. Najstarsze pokolenia XIV-XVI w. Pień główny
XVI-XVIII w. Gałąź krakowsko-zatorska XVII-XVIII w. Hrabiowie Russoccy. Gałęzie kalwińskie. Gałąź oświęcimsko-rudzka.
Dom tarnowsko-limanowski. Russoccy nieznani).Około 700 osób w zwartych genealogiach; kilkaset pozycji bibliograficznych
(w tym. ok. 60 archiwalnych); krytyczne opracowanie dziejów szlacheckiego rodu małopolskiego z województwa krakowskiego
z księstwami oświęcimskim i zatorskim oraz województwa sandomierskiego. Historia rodu małopolskiego w przeważającej
mierze wyznania kalwińskiego, z których jedna gałąź otrzymała tytuł hrabiowski Galicji i cesarstwa rzymsko-niemieckiego.
|
|
Józef Kalasanty J a n, syn Adama i Marii z Wolskich, urodzony ok. 1807r., zmarły w Szyku w pow. limanowskim 29 X 1879 r. Pochowany tamże. Żołnierz
powstania 1831 r. Następnie emigrant we Francji, gdzie miał wstąpić do Towarzystwa Demokratycznego Polskiego (w opublikowanych materiałach źródłowych
nie figuruje). Za zgodą władz austriackich powrócił do Galicji w IV 1836 r. Współorganizator radykalnego Stowarzyszenia Ludu Polskiego
w Tarnowskim.
W majątku Chrząstowskich w Szczepanowicach w pow. tarnowskim, założył punkt wymiany z emigracją. Aresztowany w X 1836 r. W jego papierach znaleziono
m.in. statut organizacji, zbiór materiałów programowych, a także „Pieśń republikanów polskich” wraz z całym szeregiem antyszlacheckich pieśni
śpiewanych we wsiach zachodniogalicyjskich. Jego obszerne akta śledcze zachowały się po dziś dzień śledztwie lwowskich archiwach. Po półtorarocznym
śledztwie wypuszczony ostatecznie w r. 1839 roku z braku wystarczających dowodów winy. Po ślubie w r. 1855 mieszkał krótko w majątku teściowej i szwagra,
a następnie przeniósł się wraz z żoną do podkrakowskich Dębnik. Tam właśnie w r. 1858 zastała go decyzja limanowskiego sądu, na mocy której Marianna
Żuławska z Młynnego, wdowa po Juliuszu Ludwiku, ustanowiła go notarialnie współopiekunem swoich małoletnich dzieci. Jednak w r. 1869 wystąpiła do
sądu o zmianę współopiekuna swych dzieci, motywując to nie wypełnianiem obowiązków przez Jana Russockiego. W 1866 r. odkupił wraz z żoną od szwagra
Franciszka Żuławskiego połowę dóbr Szyk. Tegoż roku figuruje w zarządzeniu c.k. starostwa w Limanowej jako przełożony gminy dworskiej. Detaksator dóbr
przy c.k. Sądzie Obwodowym w Nowym Sączu w latach 1870-1879, członek powiatowej komisji szacunkowej w Limanowie 1870-1879, członek rady i wydziału
pow. limanowskiego 1870-1873 oraz delegat tejże rady do Rady Szkolnej Okręgu w Bochni 1871-1872. Dnia 15 IV 1878 r. wystąpił jako współzałożyciel
Towarzystwa Zaliczkowego w Limanowej. Poślubił w Szyku 21 IV 1855 r. (Lib.Cop. Szyk, t. I, s. 73) Mariannę Żuławską h. Szeliga3, córkę Wojciecha
Floriana (1779-1851), właściciela dóbr Szyk, i jego drugiej małżonki Amalii z Reklewskich h. Gozdawa (1795? - 1874). Żona, urodzona w Szyku 1 XII
1831 r., zmarła w Krakowie 16 IV 1894 r. Spoczywa na tamtejszym Cmentarzu Rakowickim w grobie zachowanym dotychczas (kwatera “O”). Wraz z innymi
współwłaścicielami Szyku sprzedała te dobra (492 morgi) 8 II 1884 roku Towarzystwu Ochrony Własności Ziemskiej w Limanowej. Najstarsza córka
Jana i Marii Russockich, Maria A m a l i a, urodziła się w Szyku 8 XII 1856 r., a zmarła w Limanowej 20 II 1925 r. Pochowana na cmentarzu
parafialnym tamże. Poślubiła w Szyku 29 XI 1872 r. Konstantego Edwarda Pietrzykowskiego (1834? - 1912), syna Ignacego i Anieli z Jaszczołdów,
inżyniera dróg i mostów w Kolbuszowej, rodem z Krakowa. Młodsza córka, Maria Zofia, urodziła się w Dębnikach 21 I 1866 r., a zmarła w
Katowicach 29 XI 1947 r. i spoczywa na cmentarzu parafialnym w Limanowej (w grobowcu rodziny Marsów). W r. 1884 Szyk został sprzedany
Towarzystwu Zaliczkowemu i zamieszkała wraz z matką w limanowskim domu organizacji przy ul. Orkana (obecnie Matki Boskiej Bolesnej).
Wkrótce sama rozpoczęła w nim pracę i stała się współzałożycielką przekształconego 9 IV 1894 r. Towarzystwa Zaliczkowego i Ochrony
Własności Ziemskiej, a w latach 1905-1938 jego drugim dyrektorem5. Ta szczególna organizacja spółdzielcza działała w duchu idei
solidaryzmu społecznego, pomagała swym członkom poprzez udzielanie dogodnych kredytów i ochronę przed wywłaszczeniem bądź zrujnowaniem
oraz szerzyła kulturę rolną wśród włościan. Maria Russocka była również w XII 1904 r. współzałożycielką i wiceprezesem Stowarzyszenia
Pomocy Przemysłowej w Limanowej afiliowanego przy Lidze Pomocy Przemysłowej we Lwowie, założycielką Koła Ligi Kobiet w Limanowej
po 1914 r. i jej przewodniczącą oraz współprowadziła tamtejszą Bibliotekę Miejską Towarzystwa Szkoły Ludowej. W czasie I wojny światowej
popierała czynnie Legiony Polskie. W Łososinie pod Limanową założyła ochronkę dla dzieci po poległych legionistach. W Polsce Niepodległej
otrzymała Krzyż Zasługi złoty, a 17 IX 1932 r. Medal Niepodległości. W uzasadnieniu tego ostatniego odznaczenia podano m.in.: „oddana sprawie
Niepodległości, nieuznająca żadnych kompromisów, ideowa i bezinteresowna, oddająca całe swe życie służbie narodowo- społecznej”.
Z okazji swojej 33-letniej pracy otrzymała m.in. 25 III 1938 r. dyplom uznania od Zarządu Głównego Związku Spółdzielni Rolniczych
i Zarobkowo Gospodarczych RP w Warszawie. Jeszcze 23 XII 1910 r. odkupiła od Towarzystwa 2/3 części dóbr Szyk. W czasie jej zamieszkiwania
w Limanowej gospodarstwem zajmował się Jan Bieda, który mieszkał w budynku dworskim wraz z żoną i 14 dziećmi. W r. 1938 Maria ze względu na
stan zdrowia zrezygnowała z kierowniczego stanowiska i powróciła do Szyku, gdzie przeżyła wojnę. Wyrzuciła ją z majątku dopiero władza ludowa.
Dwór został zajęty przez Urząd Bezpieczeństwa, a później przez Powiatową Komendę Milicji Obywatelskiej (obecnie jest własnością Banku Spółdzielczego).
Majątek przejął Skarb Państwa, zabierając po parcelacji maszyny, sprzęt i zwierzęta do nowoutworzonego PGR w Łososinie Górnej. Zrazu zamieszkała
w trudnych warunkach u obcych ludzi pod Limanową. W końcu rodzina Pietrzykowskich zabrała ją do Katowic, gdzie zmarła.
|
